KISIRLIK NEDİR?

Kısırlık çiftlerin gebeliği önleyecek hiç bir yöntem kullanmamasına ve sorunsuz cinsel ilişki yaşamalarına rağmen 1 yıldır cocuk sahibi olamamak olarak adlandırılabilir.Yapılan araştırmalara göre evli çiftelerin %8 ile 12’si arasında kısırlık sorununa maruz kalan çiftler olduğu görülür.

KISIRLIK KAÇ GRUP ALTINDA İNCELENİR?

Kısırlık 4 grup altında incelenir:

1) Brincil kısırlık: Hiç çocuğu olmamış ve en az 12 ay gebelik önleyici metodlar kullanmadan cinsel ilişkiye girilmesine rağmen yinede gebelik durumu oluşmayan çiftlerin yaşadığı kısırlık türü.

2) İkincil kısırlık: Çiftin olması veya ölü douğum,düşük yapma gibi olumsuzluklarla sonuçlanmış gebeliklerin ardından en az 12 ay gebeliği engelleyen yöntemlere başvurmadan cinsel ilişkiye irdikleri halde yine çocuk sahibi olamayanların oluşturduğu kısırlık grubu.

3) Gebelik kaybı : Hamile kalan kadının ölü doğum yapması

4) Doğurganlığın azalması: Kadın veya erkekden kaynaklanan gebel kalma ihtimalini azaltan sebeplerin olması.

Çiftlerde görülen kısırlık sorunu araştırıldığında sebebin %50-60 erkeklerde olduğu,kadınlarda ise %50-40 oranında kısırlık sebebine sahip olduğu görülür.Erkeklerdeki sperm kalitesi,sperm sayısı, döl hücrelerinin fonksiyonları ve yapısı ile ilgili sorunların erkek kaynaklı kısırlık sebebi olduğu ifade ediliyor.

Kadınlardaki yumurtlama bozuklukları, rahim ağzındaki hastalıklar ve iltihaplanmalar ve tüplerdeki hastalıklar kadına bağlı kısırlık sebebi olarak görülür. Hem erkeğe hemde kadına ait kısırlık sebeplerinden en önemlileri her ikisindede ratlanan üreme organlarındaki iltihaplanmalar ve cinsel yolla bulaşabilecek hastalıklardır.

Doğum kontrol yöntemlerinin hiç birinin kısırlığa sebep olan bir etkisi yoktur.Ancak enjekte edilen hormon iğneleri gebeliği 9 ay kadar geciktirebilir ancak kısırlığa neden olmaz.

KISIRLIKLA BAĞLANTILI DİĞER ETKENLER NELERDİR?

Kadın ve erkeğin yaşının 40 yaş üzeri olması kısırlığa sebep olabilir.

Cinsel ilişkinin sıklığı artıkça kısırlık riski azalır.

Cinsel ilişkinin kadının yumurtlama dönemlerine getirilmesi gebe kalmayı kolaylaştıracak doğal olarakda kısırlık riskini uzaklaştıracaktır.

Cinsel ilişki sırasında kullanılan kayganlaştırıcı maddeler erkeğin döl hücrelerini öldürür böylecede kısırlığa davetiye çıkarılmış olabilir.

Erkeğin sigara ve alkol tiryakisi olması döl hücrelerinin kalitesini ve sayısını düşürecektir.

Cinsel yolla bulaşan cinsel hastalıklar üreme ogranlarının enfeksiyon kapmasıyla kısırlığa sebep olur.Bu yüzden kadın içinde erkek içinde tek eşli yaşamdan vazgeçilmemelidir.

Birtakım ilaçlar örneğin kalp ve tansiyon ilaçları ksıırlığa sebep olabilir.

Çiftlerden ister kadın ister erkek radyoasyona maaruz kalmış ise kısırlık sorunu yaşaması muhtemeldir.

Erkeklerin geçirdiği kabakulak hastalığınınolumsuz etkisi yine kısırlığa sebep olan etkenlerden biridir

Sonuç itibariyle evlendikleri andan itibaren gebelik önleyici hiç bir yöntem kullanmadıkları halde 1 yıldır cinsel ilişkiye devam ettikleri halde hala gebelik yaşanmıyorsa çiftlerin mutlaka doktora başvurmaları gerekir. Doktorları kendilerine gerekli tahlilleri yaptıkdan sonra çıkan sonuca göre ilaç tedavisinden tüp bebek tedavisine kadar devam eden tedavi yöntemlerinden biri veya birkaçını önerecektir. Kısırlık konusunda ne kadar çabuk erken teşhis konulursa kısırlığın atlatılıp çocuk sahibi olmak o kadar kolay ve süratli olacaktır.

Erkeklerde nokturinin yaygın bir nedeni, prostat bezinin büyümesidir (bkz. Pros­tat, büyümüş). Büyüyen prostat bezi id­rarın normal akışını engeller ve kesenin tam olarak boşalamamasma yol açar. Ka­dınlarda sistik yaygın bir nedendir. Sis­titte idrar kesesi duvarının iritasyonu du­yarlılığı arttırır ve küçük miktarlarda­ki idrar bile tuvalete çıkma isteği uyan­dırır. Her iki cinste de nokturinin yay­gın bir nedeni, kalp yetmezliğidir (kal­bin kan pompalama yeteneğinin düşme­si). KaJp yetmezliği, sıvı fazlasının gün­düz bacaklarda tutulmasına yol açar. Sıvı daha sonra gece yatarken kana karışır ve oradan böbreklere geçerek daha fazla id­rar üretir.

Sık idrar çıkmada, kişinin ağrısız bir şekilde ama sık sık idrara çıkması kastedilir. İsrar sıkışmada, kişi aniden sıkıştıran bie idrar yapma hisis ve beraberinde mesanede rahstszlık hissi olur.

Gece sık idrara çıkma ise nokturi olarak adlandırılır. Bir çok kişi 6-8 saat boyunca, idrar yapmadan uyuyabilir. Orta ve ileri yaş erkekler sabaha karşı bir kez idrar için uyanmaya başlarlar.

Sebepler

İdrar yolu enfeksiyonları: mesane enfeksiyonunda mesanenin israrı tutma kapasitesi düşeceğindne az bir miktar idrar bile idrara çıkma isteği uyarır. Diyabet , gebelik ve prostat problemleri sn sık nedenler arasındadırlar.
Nokturinin daha az görülen nedenle­ri arasında diabetes mellitus (diabets mellitus’ta hem gece hem gündüza daha fazla miktarda idrar üretilir); kronik böb­rek yetmezliği (böreğin geceleri daha az miktarda konsantre idrar üretme yetene­ği kaybolur); ve diabetes insipidus (böb­rekler pitürmon eksikliği nedeniyle idra­rı konsantre edemez) sayılabilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

* Ateş, titremeler, sırt ve yan ağrısı ve kusma var ise,
* Artmış susama hissi, yorgunluk, ani kilo kaybı
* Gebe değilseniz ve fazla sıvı almadığınız halde sık idrara çıkma ve idrar sıkışması var ise
* İdrar tutamama var ise , yakınmalar hayat sitiliniz değiştiriyor ise
* Kanlı idrar veya bulanık idrar yapıyorsanız
* Penis veya vajinadan akıntı da var ise

Doktora gittiğinizde size sorulacak sorular nelerdir?

* Şikayetleriniz ne zaman başladı?
* Günde kaç kez idrar yapıyorsunuz?
* İdrara çıkma sıklığı açısından gece ve gündüz fark ediyor mu?
* İdrar miktarınız artımı?
* İdrarınızda renk değişikliği varmı? Daha açık, koyu, bulanık veya kanlımı?
* İdrar yaparken yanma ,sızlama varmı? İşeme ağrılımı?
* Ek yakınmalarınız var mı? Yorgunluk, aşırı susama, karında ağrı, ateş ve titreme
* İşemeyi başlatmakta zorlanıyor musunuz?
* her zamankinden daha fazla mı sıvı içiyorsunuz?
* Son zamanlarda mesane enfeksiyonu –sistit- geçirdiniz mi?
* Gebe misiniz
* Hangi ilaçları alıyorsunuz?
* Daha önce idrar yolu sorunları yaşadınız mı?
* Son zamanlarda diyetinizde önemli değişiklik yaptınız mı?
* Alkol ve kafein içeren –kahve gibi içecekleri sık kullanır mısınız?

Size yapılacak test ve araştırmalar

* İdrar tetkiki
* İdrar kültürü ve direnç çalışmaları
* Sistometri- mesane basınç ölçümü
* Sistoskopi
* Nörolojik testler- idrara sıkışma durumlarında
* Abdominal veya pelvik ultrason

Tedavi

Sebebe yönelik olacaktır.

Önleme:

Gece idrarını engellemek için, yatmadan önce fazla sıvı içmeyi bırakınız, özellikle kahve ve alkolü yatmadan önce almayınız.

Böbreğin en önemli görevlerinden biri de idrar üretmektir. Her iki böbrekte idrar üretimini sağlayan yaklaşık iki milyon küçük ünite mevcuttur.. Bir nefron temel olarak iki bölümden meydana gelir..

1. Böbreğe gelen kanın süzüldüğü filtre (glomerül)
2. Süzülen kanın idrara dönüştüğü uzun, yer yer kıvrımlı borular
(tübül)

Böbreğin iltihabi hastalıkları nefrit olarak adlandırılır. Nefrit sebepleri 2′ye ayrılır:

1. Mikrobik olmayan nefritler: Böbreğin mikrobik olmayan iltihabi hastalıkları ikiye ayrılır.

– Glomerülonefrit
- Tübüler nefrit

2. Mikrobik nefritler : Piyelonefritin diğer bir adı da üst idrar yolu enfeksiyonudur.

Glomerülonefrit: Nefronda ağırlıklı olarak glomerülde iltihap olur. Türkiye’de kronik böbrek yetmezliğinin 1. sebebi glomerülonefrittir. Septom ve bulgular glomerülonefritin türüne göre değişir. Hastanın muayene edilmesi, kanda üre ve kreatinin bakılması ve idrar incelemesiyle glomerülonefrit teşhisini koymak çoğunlukla gayet kolaydır.

Muayenede glomülonefrit bulguları Glomerül el, ayak ve göz kapaklarında şişme, idrar renginde koyulaşma ( idrar çay rengini alabilir ) ve yüksek tansiyondur. İdrar incelemesinde kanama ( hematüri ) ve protein kaybı (proteinüri) glomerülonefrit lehine bulgulardır. Glomerülonefrit tanısında asıl zorluk glomerülonefrite yol açan hastalığın saptanmasıdır. Glomerülonefrite yol açan neden genellikle saptanamaz. Glomerülonefritin tipini anlamak için böbrek biyopsisi yapılmalıdır, yani böbrekten mikroskopik inceleme için parça alınmalıdır. Birçok hastanın böbrek biyopsisi denince aklına kanser gelmektedir ancak böbrek biyopsisinin amacı kanser aramak değil glomerülonefritin tipini anlamaktır.

Glomerülonefritler ne tür sorunlara yol açar?

Pratikte glomerülonefritler beş biçimde karşımıza çıkar. Hastanın hiçbir rahatsızlığı olmayabileceği gibi ileri böbrek yetmezliği de olabilir.

1. İdrar incelemesinde anormallikler: Hastada hiçbir belirti ve bulgu yoktur. Başka bir sebeple hekime giden hastaya yapılan idrar incelemesinde kanama ya da protein kaybı saptanır.

2. Nefrotik sendrom: İdrarla günde 3 – 3.5 gramdan fazla protein kaybı söz konusudur. Hastanın el, ayak, yüz ve diğer bölgelerinde üzerine basınca iz bırakan şişlikler vardır. Ayrıca kanda albümin seviyesi düşer, kolesterol düzeyi artar.

3. Ani başlayan glomerülonefrit: Bu hastalarda ön plandaki sorunlar idrarda kanama, yüksek tansiyon ve vücutta sıvı birikmesidir. Çocuklarda streptokok infeksiyonlarını takiben gelişen nefritlerin çoğu bu gruba girer.

4. Kronik (müzmin, uzun süreli) glomerülonefrit: Bu hastalarda idrarla kanama, protein kaybı, yüksek tansiyon ve şişlik vardır, hastalık uzun sürelidir.

5. Hızlı ilerleyen nefrit: Kısa sürede böbrek yetmezliği gelişir ve hasta diyaliz tedavisine ihtiyaç duyar.

Nefritin Tedavisi
Her kişide tedavi farklıdır. Böbrek biyopsisinin neticesi ve hastada var olan problemlere göre tedavi yapılır. Yalnızca çocuklarda, şayet nefrotik sendrom mevcutsa önce tedavi verilip, ardından icap ederse böbrek biyopsisi yapılabilir. Glomerülonefrit tedavisi kesinlikle uzman doktor, tercihen nefroloji uzmanı kontrolünde yapılmalıdır. Tedavide başarısızlık kalıcı böbrek yetmezliğine sebep olabilir ve hasta sürekli diyaliz tedavisine ihtiyaç duyabilir.